ปี่ที่13 ฉบับเดือนธันวาคม 2548
นพ.ณรงค์ เชาวนะปัญจะ
อายุรแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านหู คอ จมูก
ภาวะเสียงแหบ
1. กล่องเสียงของคนอยู่บริเวณไหนของร่างกาย ? และคนเรามีเสียงพูดได้อย่างไร
กล่องเสียงเป็นอวัยวะที่ทำให้เกิดเสียง ซึ่งอยู่บริเวณลำคำ(adam's apple
หรือลูกกระเดือก) เมื่อลมผ่านจากปอดและหลอดลมมาที่บริเวณกล่องเสียง ก็จะเกิด
การสั่นสะเทือนของสายเส้นเสียง ซึ่งมี 2 ข้างทำให้เกิดเสียงขึ้น เหมือนเครื่องดนตรี
ที่ต้องมีลิ้นเปิดปิด เป็นตัวสั่นให้เกิดเสียง
2. ทำไมเสียงจึงแหบ ?
เกิดจากการทำงานของสายเสียงผิดปกติ เช่น การเคลื่อนไหวของสายเสียง
ทั้งสองข้างไม่สัมพันธ์กัน ผิวของสายเสียงผิดปกติ หรือแรงในการออกเสียงน้องลง
ซึ่งมักจะเกิดในผู้ป่วยที่มีปัญหาโรคปอด
3. โรคที่พบได้บ่อยที่ทำให้เกิดเสียงแหบ
กล่องเสียงอักเสบ มักเกิดร่วมกับอาการไม่สบายของระบบทางเดินหายใจส่วน
บน ทำให้สายเสียงบวม ส่งผลให้มีเสียงแหบอาการเสียงแหบจากสาเหตุนี้ มักจะหาย
ได้เองเมื่อหายจากอาการไม่สบายของระบบทางเดินหายใจ สาเหตุอื่นทำให้เสียงแหบ
ได้ เช่นในกรณีคนไข้เป็นภูมิแพ้อากาศ ไซนัสอักเสบ หรือภาวะกรดในน้ำย่อยใน
กระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นไปในหลอดอาหารส่วนบนอย่างผิดปกติ
สายเสียงบวมจากการใช้งานมาก มักเกิดในคนที่มีอาชีพที่ใช้เสียงมากและนาน
(Professional Voice User) เช่น ครู เซลล์แมน นักร้อง โอเปอเรตอร์ เป็นต้น
จะมีอาการเสียงแหบ เมื่อใช้เสียงนาน ๆ หรือ ดัง ๆ ส่งผลให้สายเสียงบวม และถ้ายัง
คงใช้งานต่อไปอย่างหักโหม ก็จะทำให้เกิดติ่งเนื้อเล็ก ๆ บริเวณสายเสียงได้ (Ture
Vocal Nodules) ซึ่งรักษาด้วยการผ่าตัด โดยวิธีส่องกล้อง เพื่อเอาติ่งเนื้อออก
อัมพาตของสายเสียง เกิดจากมีรอยโรคที่ระบบประสาทในส่วนควบคุมการ
ทำงานของสายเสียง ซึ่งเกิดได้หลายระดับ ตั้งแต่ในสมองหรือที่ช่องคอ (neck)
และช่องอก (chest) แพทย์จะซักประวัติ ตรวจร่างกาย โดยการส่องกล้องดูบริเวณ
กล่องเสียง ตรวจวินิจฉัยทางรังสี เช่น เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT) หรือเอกซเรย์
คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เป็นต้น เพื่อตรวจหารอยโรค
มะเร็งที่สายเสียง มักเกิดในคนที่มีอายุมากกว่า 40 ปี ขึ้นไป การดื่มเหล้า
สูบบุหรี่เป็นประจำจะเพิ่มโอกาสเสี่ยงต่อมะเร็งสายเสียงมากขึ้น อาการเสียงแหบ
จากมะเร็งนี้จะมีลักษณะที่เป็นมากขึ้นเรื่อย ๆ บางครั้ง มีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น
หายใจลำบาก มีเสียงดังเวลาหายใจ ในคนไข้บางรายที่ไม่ได้รับการรักษา อาจเกิด
ภาวะทางเดินหายใจจนต้องเจาะคอเพื่อช่วยหายใจ อาจมีอาการกลืนอาหารลำบาก
(Dysphagia) เนื่องจากมะเร็งลุกลามออกสู่หลอดอาหารส่วนต้น
วิธีที่จะถนอมสายเสียงของเรา โดยหลักการง่าย ๆ ดังนี้
1. อย่าพูดเสียงดัง หรือตะโกน ถ้าจำเป็นต้องใช้เสียงนาน ๆ เช่น อาชีพครู ควรใช้
เครื่องขยายเสียงช่วยสอนและควรหยุดพักเสียงบ้าง ไม่ควรใช้เสียงติดต่อกันนาน ๆ
หลายชั่วโมง
2. ควรดื่มน้ำ 6-8 แก้ว/วัน
3. ถ้ามีโรคประจำตัว เช่น ภูมิแพ้อากาศ (Allergic Rhinitis) ไซนัสอักเสบ ภาวะ
กรดในน้ำย่อยในกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นไปในหลอดอาหารส่วนบนอย่างผิด
ปกติ ควรทำการรักษา
4. ควรหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ และดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
เนื่องจากยังมีสาเหตุอีกหลายประการที่ทำให้เกิดเสียงแหบ เพราะฉะนั้นแล้วถ้าเกิดเสียงแหบติดต่อกันเกิน 2 สัปดาห์ วรให้แพทย์
หู คอ จมูกตรวจโดยละเอียดเพื่อการวินิจฉัย ละทำการรักษาต่อไปครับ